BNotatnik Budowlany
zbrojenie6 min czytania

Zbrojenie – tabela średnic prętów, wagi kg/mb i otulina

Tabela prętów zbrojeniowych fi 6–32: waga kg/mb, pole przekroju, ile metrów w tonie. Gatunki stali B500SP i B500B, wymagana otulina, długość zakładu i rozstaw strzemion.

Stan na

Trzy rzeczy, które musisz umieć odczytać przy zbrojeniu: ile waży pręt (żeby zamówić i rozliczyć), jaka otulina (żeby zbrojenie nie zaczęło korodować) i jak długi zakład (żeby połączenie przeniosło siłę). Pierwszą policzysz sam z tabeli, dwie pozostałe podaje projekt — poniżej wyjaśniamy, od czego zależą.

Tabela prętów zbrojeniowych

Średnica Waga (kg/mb) Pole przekroju (mm²) Metrów w tonie
⌀ 6 0,222 28,3 4505
⌀ 8 0,395 50,3 2532
⌀ 10 0,617 78,5 1621
⌀ 12 0,888 113,1 1126
⌀ 14 1,208 153,9 828
⌀ 16 1,578 201,1 634
⌀ 18 1,998 254,5 500
⌀ 20 2,466 314,2 406
⌀ 25 3,853 490,9 260
⌀ 28 4,834 615,8 207
⌀ 32 6,313 804,2 158

Masy to wyliczenie z pola przekroju i gęstości stali 7850 kg/m³ — tak samo liczy je producent. Tabela EPSTAL podaje je zaokrąglone do setnych: ⌀ 8 – 0,40, ⌀ 12 – 0,89, ⌀ 16 – 1,58, ⌀ 32 – 6,31 kg/m. Rzeczywista masa pręta może się nieznacznie różnić w granicach tolerancji normowej.

Wzór, jeśli nie masz tabeli

masa [kg/mb] ≈ 0,00617 × d² (d w mm)

Dla ⌀ 12: 0,00617 × 144 = 0,888 kg/mb. Wzór to π/4 × d² × 7850 kg/m³ po przeliczeniu jednostek, więc działa dla każdej średnicy.

Całkowitą masę zamówienia policzysz w kalkulatorze stali zbrojeniowej. Średnice prętów głównych i strzemion bierz z projektu konstrukcji.

Gatunki stali

Liczba 500 w nazwie to charakterystyczna granica plastyczności w MPa. Gatunki różnią się ciągliwością, czyli zdolnością do odkształcenia przed zerwaniem. Eurokod 2 (PN-EN 1992-1-1) dzieli stal na trzy klasy ciągliwości:

Klasa ciągliwości k = (ft/fy)k εuk (wydłużenie przy maks. sile) Przykład gatunku
A (mała) ≥ 1,05 ≥ 2,5% B500A
B (średnia) ≥ 1,08 ≥ 5,0% B500B
C (wysoka) 1,15–1,35 ≥ 7,5% B500SP (PN-H-93220:2018)

B500SP (S — spajalna, P — o podwyższonej ciągliwości) ma według danych EPSTAL Re = 500–625 MPa, Rm/Re = 1,15–1,35 i Agt ≥ 8%. EPSTAL to znak jakości tej stali. Załącznik krajowy do PN-EN 1992-1-1 wymaga stali klasy C m.in. na:

  • zbrojenie chroniące przed skutkami wyjątkowych oddziaływań i katastrofą postępującą,
  • zbrojenie nośne konstrukcji na terenach górniczych,
  • zbrojenie nośne konstrukcji obciążonych dynamicznie.

Dawne oznaczenia (np. 34GS, RB500W) pochodzą z wycofanej normy PN-B-03264:2002 i spotyka się je w starszych projektach. Stal o niższej ciągliwości daje mniej „ostrzeżenia” przed zniszczeniem. Dlatego zamiana gatunku z projektu (np. B500SP na B500A „bo średnica ta sama”) to zmiana konstrukcyjna — tylko za zgodą projektanta.

KalkulatorKalkulator Stali ZbrojeniowejOblicz wagę stali zbrojeniowej: pręty fi 6-32 mm, tabela wag kg/mb, ilość na fundament, strop i ławy. Ciężar i koszt zbrojenia w kg i tonach.

Otulina — ile betonu nad prętem

Otulina to warstwa betonu chroniąca stal przed wilgocią i korozją. Projektant liczy ją według PN-EN 1992-1-1. Otulina nominalna to otulina minimalna (z klasy ekspozycji i średnicy pręta) plus odchyłka wykonawcza. Dwie zasady wprost z Eurokodu 2 (pkt 4.4.1.3) dotyczą fundamentów:

Sytuacja Otulina nominalna co najmniej
Beton układany na przygotowanym podłożu, np. na chudziaku 40 mm
Beton układany bezpośrednio na gruncie 75 mm

Pozostałe wartości zależą od klasy ekspozycji elementu (wnętrze suche, wilgoć, mróz, sole), więc nie da się ich podać jedną liczbą. Orientacyjnie w projektach domów strop wewnątrz budynku ma otulinę rzędu 20–30 mm. Elementy zewnętrzne i narażone na mróz — balkon, taras, słup na zewnątrz — mają 40 mm i więcej. Wiążąca jest otulina wpisana w projekcie.

Otulinę zapewnia się dystansami (podkładkami), a nie „na oko”. Pręt położony bezpośrednio na chudziaku i podniesiony kawałkiem cegły nie ma otuliny od spodu. Dystanse rozstawia się tak gęsto, żeby pręty nie uginały się pod ciężarem ekipy i betonu.

Łączenie prętów — długość zakładu

Pręty łączy się na zakład (obok siebie, przewiązane drutem), a siła przenosi się przez beton między nimi. Długość zakładu wylicza projektant według PN-EN 1992-1-1. Zależy ona od:

  • średnicy pręta i stopnia jego wykorzystania (naprężenia w stali),
  • klasy betonu — w słabszym betonie przyczepność jest mniejsza, więc zakład dłuższy,
  • warunków przyczepności — pręty górne w wysokich elementach mają gorsze warunki niż dolne,
  • udziału prętów łączonych w jednym przekroju — im więcej zakładów w jednym miejscu, tym dłuższe.

Dlatego jedna „uniwersalna” liczba średnic z budowy może być za krótka. Weź długość zakładu z projektu albo poproś o nią konstruktora.

Zasady, o których zapominają ekipy:

  • Nie łącz wszystkich prętów w tym samym miejscu — zakłady przesuwa się względem siebie.
  • Zakłady umieszcza się tam, gdzie wskazuje projekt (strefy mniej wytężone), a nie tam, gdzie akurat skończył się pręt.
  • Pręty w zakładzie muszą się stykać lub leżeć bardzo blisko — rozsunięte na kilkanaście centymetrów nie tworzą połączenia.

Strzemiona i rozstawy

Średnicę i rozstaw strzemion w ławie, wieńcu, słupie czy nadprożu określa projekt — z obliczeń i zasad konstrukcyjnych Eurokodu 2. Strzemiona zagęszcza się w miejscach dużych sił poprzecznych: przy podporach belek i w węzłach słupów. Nie zmieniaj rozstawu „bo zabrakło strzemion”.

Między prętami trzeba zostawić prześwit, żeby kruszywo przeszło i beton otoczył stal. Eurokod 2 wymaga, by był nie mniejszy niż średnica pręta, niż ziarno kruszywa plus 5 mm i niż 20 mm.

Częste pytania

Ile waży pręt zbrojeniowy fi 12?

0,888 kg na metr bieżący (EPSTAL podaje w zaokrągleniu 0,89 kg/m). Pręt 12-metrowy waży więc około 10,7 kg, a w tonie mieści się około 1126 metrów.

Jak obliczyć wagę zbrojenia bez tabeli?

Wzorem 0,00617 × d² (średnica w mm), co daje kilogramy na metr bieżący. Dla ⌀ 16: 0,00617 × 256 = 1,58 kg/mb. Wzór wynika z gęstości stali 7850 kg/m³.

Jaka otulina zbrojenia w ławie fundamentowej?

Według Eurokodu 2 przy betonowaniu na przygotowanym podłożu (np. chudziaku) otulina nominalna to co najmniej 40 mm. Bezpośrednio na gruncie — co najmniej 75 mm. Dokładną wartość, uwzględniającą klasę ekspozycji, podaje projekt. Zapewniają ją dystanse, nie improwizacja z cegieł.

Jaka długość zakładu prętów?

Taka, jaką wyliczył projektant według PN-EN 1992-1-1. Zależy od średnicy, klasy betonu, warunków przyczepności i liczby prętów łączonych w jednym przekroju. Zakłady rozmieszcza się z przesunięciem — nie wszystkie w jednym miejscu.

Czym różni się B500SP od B500A?

Granica plastyczności jest ta sama (500 MPa), różni je ciągliwość. B500SP to klasa C (wysoka, Agt ≥ 8% wg EPSTAL), B500A — klasa A (mała). Załącznik krajowy do Eurokodu 2 wymaga klasy C m.in. na terenach górniczych i przy obciążeniach dynamicznych. Zamiana gatunku z projektu to zmiana konstrukcyjna.

Czy zbrojenie może dotykać chudziaka?

Nie. Pręt leżący na podłożu nie ma otuliny od spodu i zacznie korodować. Do tego służą dystanse — przy betonowaniu na chudziaku otulina od spodu to co najmniej 40 mm.

Podsumowanie

Waga: 0,00617 × d² kg/mb — ⌀ 12 to 0,888 kg/mb, ⌀ 16 to 1,578 kg/mb. Otulina w fundamencie: min. 40 mm na chudziaku, 75 mm wprost na gruncie (Eurokod 2), pozostałe — z projektu wg klasy ekspozycji. Zakład i rozstaw strzemion wylicza projektant. Stal klasy C (B500SP) jest wymagana m.in. na terenach górniczych i przy obciążeniach dynamicznych. Gatunku z projektu nie zmienia się samowolnie.

Zobacz też: klasy betonu – tabela, chudziak pod ławy, najczęstsze błędy przy fundamentach, głębokość przemarzania gruntu oraz kalkulator stali zbrojeniowej i kalkulator zbrojenia.

Źródła

  • EPSTAL — właściwości stali B500SP — Re, Rm/Re, Agt, tabela średnic, pól przekroju i mas nominalnych (liczonych z 7850 kg/m³).
  • EPSTAL — ciągliwość w normalizacji — klasy ciągliwości A/B/C wg PN-EN 1992-1-1, wymagania klasy C w załączniku krajowym, dawne gatunki wg PN-B-03264:2002.
  • PN-EN 1992-1-1 (Eurokod 2): pkt 4.4.1 — otulina (w tym 4.4.1.3: 40 mm na przygotowanym podłożu, 75 mm na gruncie), pkt 8.2 — odstępy między prętami, pkt 8.7 — zakłady. Norma płatna (PKN); wartości z niej cytujemy w zakresie podanym wyżej.
  • Wyliczenia własne: masa pręta = π/4 × d² × 7850 kg/m³, metry w tonie = 1000 / masa 1 m.

Średnice, otuliny, zakłady i rozstawy — zawsze według projektu konstrukcji.

zbrojeniepręty zbrojenioweB500SPotulinawaga stali
09.11.2026 · osuszanie domuOgrzewanie i osuszanie domu w trakcie wykończeń zimą – tynki, wylewki, nagrzewnica gazowa czy elektryczna, osuszacz i ile wody trzeba odparować09.11.2026 · przerwa zimowaPrzerwa zimowa na budowie – jak zabezpieczyć dom w stanie zerowym, surowym otwartym i zamkniętym, kto za to odpowiada i co z ubezpieczeniem31.10.2026 · betonowanie zimąBudowa zimą – betonowanie i murowanie w mrozie: 5 MPa przed zamarznięciem, +5°C mieszanki, zaprawy zimowe, pielęgnacja31.10.2026 · odbiór kominiarskiOdbiór kominiarski nowego domu – protokół z przewodów kominowych, kto go wykonuje, co sprawdza i jak często potem czyścić komin31.10.2026 · odległość od granicy działkiSąsiad buduje przy granicy – odległości od granicy po uchyleniu warunków technicznych, strona postępowania, odwołanie, nadzór budowlany